233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar

233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar Nedir?

Şirketler büyüdükçe yalnızca tek bir işletme olarak faaliyet göstermek yerine, farklı şirketlere ortak olarak grup yapıları oluşturabilir. Ana şirketin sermayesinin çoğunluğuna sahip olduğu şirketler “bağlı ortaklık” olarak adlandırılır. Ana şirket ile bağlı ortaklıklar arasında sık sık finansal ilişkiler doğar. Ana şirketin bağlı ortaklığa borç para vermesi, bağlı ortaklık adına harcama yapması ya da uzun vadeli avans sağlaması gibi durumlarda 233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar hesabı kullanılır.

Tekdüzen Hesap Planı’na göre 233 numaralı hesap, işletmenin bağlı ortaklıklarından olan ve vadesi bir yıldan uzun olan alacaklarının izlendiği aktif karakterli bir hesaptır. Eğer alacağın tahsil süresi bir yılın altındaysa 133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar hesabında takip edilir. Bu nedenle 233 hesabı, duran varlıklar grubu içinde yer alır ve uzun vadeli grup içi alacakları gösterir.

233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar Nasıl Çalışır?

233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar nasıl çalışır? sorusunun temel cevabı, hesabın bir varlık hesabı olmasıdır. Ana şirket, bağlı ortaklığından alacaklı hale geldiğinde bu hesap borçlandırılır. Bağlı ortaklık borcunu ödediğinde ise hesap alacaklandırılarak kapatılır veya azaltılır.

Bu hesap genellikle şu durumlarda kullanılır:

• Bağlı ortaklığa uzun vadeli borç para verilmesi,

• Bağlı ortaklık adına yapılan harcamaların uzun vadede geri alınacak olması,

• Bağlı ortaklığa verilen uzun vadeli avanslar.

Örneğin ana şirket, bağlı ortaklığına 4 yıl vadeli 1.000.000 TL borç vermişse, bu tutar gider değildir. Çünkü ileride geri alınacaktır. Bu nedenle 233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar hesabında varlık olarak izlenir.

233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar İşleyişi

233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar işleyişi, alacağın doğmasından tahsil edilmesine kadar geçen süreci kapsar ve üç aşamada ele alınır:

1. Alacağın Doğması

Bağlı ortaklık, ana şirketten uzun vadeli borç aldığında ya da ana şirket bağlı ortaklık adına bir harcama yaptığında alacak doğar. Bu tutar 233 numaralı hesaba kaydedilir.

2. Alacağın İzlenmesi

Alacak, vadesi gelene kadar bilançoda duran varlık olarak izlenir. Bu süre boyunca gelir veya giderle ilişkilendirilmez.

3. Alacağın Tahsili veya Kısa Vadeye Aktarılması

Vade geldiğinde bağlı ortaklık borcunu öder ve 233 hesabı kapanır. Eğer alacağın vadesi bilanço tarihinde bir yılın altına düşerse, dönem sonunda 133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar hesabına aktarılır.

233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar Muhasebe Kaydı

Uygulamada en çok merak edilen konulardan biri 233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar muhasebe kaydı konusudur. Aşağıda farklı durumlara göre örnek yevmiye kayıtları yer almaktadır.

1. Bağlı Ortaklığa Uzun Vadeli Borç Verilmesi

Ana şirket, bağlı ortaklığına 3 yıl vadeli 800.000 TL banka yoluyla borç vermiştir:

233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar     800.000
      102 Bankalar                                      800.000

Bu kayıtta:

• Bağlı ortaklıktan alacak doğduğu için 233 hesap borçlanır.

• Banka hesabı azaldığı için 102 Bankalar alacaklanır.

2. Bağlı Ortaklık Adına Harcama Yapılması

Ana şirket, bağlı ortaklık adına 300.000 TL tutarında makine almış ve bedelini kendisi ödemiştir. Bu tutar 5 yıl sonra bağlı ortaklık tarafından geri ödenecektir:

253 Tesis Makine ve Cihazlar            300.000
      233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar               300.000

Bu durumda:

• Makine ana şirket tarafından ödenmiştir.

• Ancak bedel bağlı ortaklıktan uzun vadede tahsil edileceği için 233 hesap kullanılmıştır.

3. Alacağın Tahsil Edilmesi

Vadesi gelen 800.000 TL tutarındaki alacak, bağlı ortaklık tarafından banka yoluyla ödenmiştir:

102 Bankalar                            800.000
      233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar               800.000

Bu kayıtla birlikte 233 hesap kapanır.

4. Vadesi Kısalan Alacağın Kısa Vadeye Aktarılması

233 hesapta izlenen 500.000 TL tutarındaki alacağın vadesine 9 ay kalmıştır. Dönem sonunda kısa vadeye aktarılır:

133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar      500.000
      233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar               500.000

Bu işlemle alacak, doğru vadeye göre bilançoda sınıflandırılmış olur.

233 Bağlı Ortaklıklardan Alacakların Önemi

233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar hesabı, grup şirketleri arasındaki finansal ilişkilerin şeffaf biçimde izlenmesini sağlar. Eğer bu hesap doğru kullanılmazsa:

• İşletmenin varlıkları yanlış raporlanır,

• Bağlı ortaklıklarla olan finansal ilişkiler net görülemez,

• Mali tablolar yanıltıcı hale gelir.

Ayrıca bağlı ortaklıklardan olan alacakların uzun süre tahsil edilmemesi, ana şirketin likiditesini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle bu hesap düzenli olarak kontrol edilmeli, tahsil kabiliyeti zayıflayan alacaklar için gerekli önlemler alınmalıdır.

Sonuç

233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar, ana şirketin bağlı ortaklıklarından olan uzun vadeli alacaklarını izlemek için kullanılan aktif karakterli bir hesaptır. 233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar nasıl çalışır, 233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar işleyişi ve 233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar muhasebe kaydı doğru şekilde uygulandığında, grup içi finansal ilişkiler şeffaf, izlenebilir ve sağlıklı hale gelir. Bu hesap, bilanço düzeninin korunması ve mali tabloların gerçeğe uygun sunulması açısından muhasebenin önemli yapı taşlarından biridir.