268 Birikmiş Amortismanlar (-)

268 Birikmiş Amortismanlar (-) Nedir?

Maddi olmayan duran varlıklar; işletmeye uzun vadeli fayda sağlayan, ancak fiziki niteliği olmayan varlıklardır. Haklar, şerefiye, kuruluş giderleri, Ar-Ge giderleri, özel maliyetler ve benzeri varlıklar bu grupta yer alır. Bu varlıklar zamanla ekonomik değer kaybeder. İşte bu değer kaybının toplu olarak izlendiği hesap 268 Birikmiş Amortismanlar (-) hesabıdır.

268 Hesap Kodu, Tekdüzen Hesap Planı’nda maddi olmayan duran varlıklar grubunda yer alan, pasif karakterli ve düzeltici bir hesaptır. “(-)” işareti, bu hesabın varlığın maliyetinden düşülerek net defter değerini bulmak için kullanıldığını gösterir.

Özetle:

• Maddi olmayan duran varlıklar → maliyet bedeliyle aktifleştirilir,

• Zamanla değer kaybeder → amortisman (itfa) ayrılır,

• Ayrılan amortismanlar → 268 Birikmiş Amortismanlar (-) hesabında birikir.

268 Birikmiş Amortismanlar Nasıl Çalışır?

268 Birikmiş Amortismanlar nasıl çalışır? sorusunun cevabı oldukça nettir:

• Maddi olmayan duran varlık için itfa payı hesaplanır,

• Bu tutar gider olarak kaydedilir,

• Aynı tutar 268 hesabına alacak yazılır,

• Yıllar geçtikçe 268 hesapta birikmiş amortisman tutarı artar.

Bu hesabın temel amacı:

• Varlığın ilk maliyetini bozmadan,

• Değer kaybını ayrı bir hesapta izlemek,

• Net defter değerini doğru göstermek.

Örnek:

• 260 Haklar hesabında 100.000 TL’lik lisans var,

• 3 yıl sonunda 60.000 TL amortisman ayrıldıysa,

• 268 hesabın bakiyesi: 60.000 TL,

• Net defter değeri: 40.000 TL olur.

268 Birikmiş Amortismanlar İşleyişi

268 Birikmiş Amortismanlar işleyişi genel olarak dört aşamada gerçekleşir:

1. Maddi Olmayan Duran Varlığın Edinilmesi

Örneğin:

• Yazılım,

• Lisans,

• İsim hakkı,

• Franchise hakkı
  satın alınır ve ilgili hesapta (260, 261, 262, 263, 264, 267 gibi) aktifleştirilir.

2. Faydalı Ömrün Belirlenmesi

Varlığın:

• Kaç yıl kullanılacağı,

• Ne kadar sürede ekonomik faydasını tüketeceği
  tespit edilir.

3. Amortisman (İtfa) Ayrılması

Her yıl:

• Hesaplanan amortisman gider yazılır,

• Karşılığında 268 Birikmiş Amortismanlar (-) hesabı alacaklandırılır.

4. Elden Çıkarma veya Süre Sonu

Varlık:

• Süresi dolduğunda,

• Satıldığında veya kullanım dışı kaldığında,

• İlgili maliyet hesabı ile 268 hesabı karşılıklı kapatılır.

268 Birikmiş Amortismanlar Muhasebe Kaydı

En çok araştırılan başlıklardan biri 268 Birikmiş Amortismanlar muhasebe kaydıdır. Aşağıda farklı durumlara göre örnekler yer almaktadır.

1. Yazılım Satın Alınması

İşletme 5 yıl süreyle kullanılacak bir yazılımı 150.000 TL’ye almıştır:

260 Haklar                      150.000
      102 Bankalar                              150.000

2. Yıllık Amortismanın Hesaplanması

Faydalı ömür: 5 yıl
150.000 / 5 = 30.000 TL yıllık amortisman

3. Amortisman Kaydı

770 Genel Yönetim Giderleri       30.000
      268 Birikmiş Amortismanlar (-)            30.000

Bu kayıt her yıl yapılır.

4. 3 Yıl Sonunda Durum

Toplam amortisman:
30.000 x 3 = 90.000 TL

• 260 Haklar: 150.000

• 268 Birikmiş Amortismanlar: 90.000

• Net defter değeri: 60.000 TL

5. Varlığın Satılması

Yazılım 3 yıl sonra 70.000 TL’ye satılmıştır:

Net defter değeri: 60.000 TL
Satış bedeli: 70.000 TL
Kâr: 10.000 TL

102 Bankalar                     70.000
268 Birikmiş Amortismanlar (-)   90.000
      260 Haklar                               150.000
      679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar        10.000

6. Süresi Dolan Varlığın Kapatılması

Maliyeti 100.000 TL olan ve tamamı amorti edilmiş bir hakkın kayıtlardan çıkarılması:

268 Birikmiş Amortismanlar (-)   100.000
      260 Haklar                               100.000

268 Hesap Kodunun Önemi

268 Hesap Kodu doğru kullanılmazsa:

• Maddi olmayan duran varlıklar yanlış değerle görünür,

• Kâr veya zarar hatalı hesaplanır,

• Vergi matrahı yanlış oluşur,

• Finansal tablolar gerçeği yansıtmaz.

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Amortisman doğrudan maliyet hesabından düşülmemelidir,

• Mutlaka 268 hesabında biriktirilmelidir,

• Faydalı ömür gerçekçi belirlenmelidir,

• Kullanım süresi dolan varlıklar kayıtlardan çıkarılmalıdır.

268 Hesabı ile 257 Hesabı Arasındaki Fark

• 257 Birikmiş Amortismanlar → Maddi duran varlıklar için

• 268 Birikmiş Amortismanlar → Maddi olmayan duran varlıklar için kullanılır.

Yani:

• Bina, makine, taşıt → 257

• Hak, yazılım, şerefiye, kuruluş gideri → 268

Bu ayrım mali tabloların doğru okunması için çok önemlidir.

Sonuç

268 Birikmiş Amortismanlar (-), maddi olmayan duran varlıkların zamanla uğradığı değer kaybını toplu olarak izleyen, pasif karakterli ve düzeltici bir hesaptır.
268 Birikmiş Amortismanlar nasıl çalışır, 268 Birikmiş Amortismanlar işleyişi, 268 Birikmiş Amortismanlar muhasebe kaydı ve 268 Hesap Kodu doğru uygulandığında, işletmenin maddi olmayan varlıkları mali tablolarda gerçek net değeriyle yer alır. Bu da hem finansal raporların güvenilirliğini artırır hem de sağlıklı mali analiz yapılmasını sağlar.