253 Tesis Makine ve Cihazlar

253 Tesis Makine ve Cihazlar Nedir?

İşletmelerin üretim yapabilmesi ve hizmet sunabilmesi için kullandığı en önemli maddi duran varlıklar; tesisler, makineler ve teknik cihazlardır. Bu varlıklar muhasebede 253 Tesis Makine ve Cihazlar hesabında izlenir. Bu hesap, işletmenin uzun süreli kullanım amacıyla edindiği üretim tesislerini, makineleri, teknik cihazları ve benzeri ekipmanları maliyet bedeliyle gösteren aktif karakterli bir hesaptır.

253 Tesis Makine ve Cihazlar hesabına sadece makinenin alış bedeli değil; nakliye, sigorta, montaj, kurulum, test, gümrük, devreye alma giderleri ve kullanıma hazır hale gelene kadar yapılan tüm harcamalar dahil edilir. Eğer makine işletme içinde üretiliyorsa; kullanılan malzeme, işçilik ve genel üretim giderleri de maliyete eklenir.

Bu varlıkların sınırsız ömrü yoktur. Belirli bir ekonomik ömürleri vardır ve bu nedenle amortismana tabi tutulurlar. Ayrılan amortismanlar 257 Birikmiş Amortismanlar hesabında izlenir.

253 Tesis Makine ve Cihazlar Nasıl Çalışır?

253 Tesis Makine ve Cihazlar nasıl çalışır? sorusu üç aşamada açıklanır:

1. Edinme ve aktifleştirme

2. Kullanım süresince amortisman ayrılması

3. Elden çıkarma veya kullanım dışı kalma

Makine satın alındığında:

• Tüm maliyet unsurları belirlenir,

• 253 Tesis Makine ve Cihazlar hesabına borç yazılır,

• Karşılığında banka, kasa veya satıcı hesapları alacaklandırılır.

Makine kullanıldıkça:

• Her yıl amortisman ayrılır,

• Amortisman gider yazılır,

• 257 Birikmiş Amortismanlar hesabında birikir.

Makine satıldığında veya hurdaya ayrıldığında:

• 253 ve 257 hesaplar kapatılır,

• Net defter değeri ile satış bedeli karşılaştırılır,

• Ortaya çıkan fark kâr veya zarar olarak kaydedilir.

253 Tesis Makine ve Cihazlar İşleyişi

253 Tesis Makine ve Cihazlar işleyişi genel olarak aşağıdaki aşamalardan oluşur:

1. Edinme veya Üretim

Makine;

• Satın alınabilir,

• İthal edilebilir,

• İşletme içinde üretilebilir.

Her durumda, kullanıma hazır hale gelene kadar yapılan tüm harcamalar maliyete eklenir ve 253 hesabına kaydedilir.

2. Amortisman

Makinenin faydalı ömrü belirlenir (örneğin 8 yıl). Her yıl:

• Amortisman tutarı hesaplanır,

• Gider hesabına borç,

• 257 Birikmiş Amortismanlar hesabına alacak yazılır.

3. Değer Düşüklüğü

Makinenin değeri kalıcı olarak düşerse:

• Değer düşüklüğü gider yazılır,

• 259 Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı(-) hesabı kullanılır.

4. Elden Çıkarma

Makine satıldığında, devredildiğinde veya hurdaya ayrıldığında:

• Maliyet ve birikmiş amortisman kapatılır,

• Net değer ile satış bedeli karşılaştırılır,

• Kâr veya zarar hesaplanır.

253 Tesis Makine ve Cihazlar Muhasebe Kaydı

En çok aranan başlıklardan biri 253 Tesis Makine ve Cihazlar muhasebe kaydıdır. Aşağıda farklı durumlara göre örnek yevmiye kayıtları yer almaktadır.

1. Makine Satın Alınması

İşletme 800.000 TL bedelle makine almış, 50.000 TL montaj gideri ödemiştir:

253 Tesis Makine ve Cihazlar        850.000
      102 Bankalar                                   850.000

2. Amortisman Ayrılması

Makinenin faydalı ömrü 10 yıl:

850.000 / 10 = 85.000 TL yıllık amortisman

730 Genel Üretim Giderleri            85.000
      257 Birikmiş Amortismanlar                      85.000

3. Makineye Ek Yatırım Yapılması

Makineye 120.000 TL’lik otomasyon sistemi eklenmiştir:

253 Tesis Makine ve Cihazlar        120.000
      102 Bankalar                                   120.000

Bu tutar makine maliyetine eklenir ve kalan ömür üzerinden amortismana tabi tutulur.

4. Değer Düşüklüğü

Makinenin değeri kalıcı olarak 60.000 TL düşmüştür:

654 Karşılık ve Değer Düşüklüğü Giderleri   60.000
      259 Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü
      Karşılığı(-)                                         60.000

5. Makinenin Satılması

Makinenin maliyeti: 970.000 TL
Birikmiş amortisman: 420.000 TL
Net defter değeri: 550.000 TL
Satış bedeli: 600.000 TL

102 Bankalar                        600.000
257 Birikmiş Amortismanlar          420.000
      253 Tesis Makine ve Cihazlar             970.000
      679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar        50.000

50.000 TL satış kârı oluşmuştur.

6. Hurdaya Ayırma

Makine artık kullanılamaz hale gelmiştir:

Maliyet: 700.000 TL
Birikmiş amortisman: 680.000 TL
Net değer: 20.000 TL

257 Birikmiş Amortismanlar          680.000
689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar   20.000
      253 Tesis Makine ve Cihazlar             700.000

253 Hesabının Önemi

253 Tesis Makine ve Cihazlar hesabı doğru kullanılmazsa:

• Duran varlıklar hatalı gösterilir,

• Amortisman yanlış hesaplanır,

• Kâr veya zarar gerçeği yansıtmaz.

Özellikle şu ayrım çok önemlidir:

• Arazi → 250

• Yer altı ve yer üstü düzenleri → 251

• Binalar → 252

• Tesis, makine ve cihazlar → 253

• Demirbaşlar → 255

Yanlış hesap kullanımı mali tabloların güvenilirliğini bozar.

Sonuç

253 Tesis Makine ve Cihazlar, işletmenin üretim ve hizmet faaliyetlerinde kullandığı tesislerin, makinelerin ve teknik cihazların izlendiği maddi duran varlık hesabıdır.
253 Tesis Makine ve Cihazlar nasıl çalışır, 253 Tesis Makine ve Cihazlar işleyişi ve 253 Tesis Makine ve Cihazlar muhasebe kaydı doğru şekilde uygulandığında, işletmenin üretim altyapısı mali tablolarda net, doğru ve güvenilir biçimde yer alır. Bu da işletmenin gerçek mali gücünün doğru analiz edilmesini ve sağlıklı yönetim kararları alınmasını sağlar.